Zo lees je het dagoverzicht

Het dagoverzicht toont niet hoeveel megawatt zon en wind leveren, maar welk deel van het geïnstalleerde vermogen op dat moment draait. 40% zon betekent dat alle zonnepanelen in Nederland samen 40% leveren van wat ze maximaal kunnen.

Zon volgt de dag en de bewolking: nul in de nacht, een piek rond het middaguur. Wind wisselt met het weer en kan ook 's nachts veel leveren. Wind op zee draait gemiddeld op een hogere benutting dan wind op land, omdat het op zee harder en regelmatiger waait.

Op de day-ahead markt wordt elektriciteit een dag vooruit verhandeld. Kopers en verkopers leggen hun biedingen in voor elk kwartier van morgen; om 12:00 sluit de veiling en kort daarna is de prijs per kwartier bekend.

De prijs wordt bepaald door de duurste aanbieder die nog nodig is om de vraag te dekken. Leveren zon en wind veel, dan zijn dure centrales niet nodig en daalt de prijs, soms tot onder nul. Is het aanbod krap, bijvoorbeeld op een windstille avond, dan bepalen gascentrales de prijs en loopt die op.

Op het elektriciteitsnet moeten productie en verbruik op elk moment gelijk zijn. Wijkt de werkelijkheid af van wat partijen de dag ervoor hebben ingepland, bijvoorbeeld omdat het minder hard waait dan voorspeld, dan ontstaat onbalans.

TenneT herstelt die balans met regelvermogen. Bij een tekort wordt er opgeregeld (meer productie of minder verbruik), bij een overschot afgeregeld. Automatisch regelvermogen (aFRR) reageert binnen minuten; voor grotere of langere afwijkingen zet TenneT handmatig regelvermogen (mFRR) in. Partijen die van hun programma afwijken, betalen of ontvangen daarvoor per kwartier de onbalansprijs.

Omdat ze elkaar verklaren. Veel zon rond het middaguur drukt de dagprijs; valt de zon weg in de avond, dan stijgt de prijs. En waar het weer anders uitpakt dan voorspeld, zie je dat terug in de onbalans. Beweeg over een grafiek om alle drie op hetzelfde moment te vergelijken.